Yıllar süren müzakereler ve hazırlıkların ardından, Avrupa sığınma ve göç paktı bugün yürürlüğe giriyor. Amaç, AB’ye yasadışı olarak giren göçmen sayısını azaltmak ve sığınma talebiyle Avrupa’ya gelen kişiler üzerinde daha fazla kontrol sağlamak. Hollanda’da neler değişecek? Hollanda'da bir sığınmacının kalıp kalamayacağını değerlendiren kurum olan IND, çalışma şeklini değiştirecek. Sığınma başvurularını altı ay içinde sonuçlandırmak zorundalar. Şu anda bu prosedür genellikle yaklaşık iki yıl sürüyor. Bunu başarmak için IND, prosedürü basitleştirdi. Böylece, sığınmacılar önce bir tablet üzerinden başvurularıyla ilgili soruları kendileri yanıtlamak zorunda kalacak, zorunlu sağlık kontrolleri kaldırılacak ve sığınmacılar, IND'nin kararına itiraz ettiklerinde doğrudan mahkemeye başvurmak zorunda kalacak. Eleştirenler, yeni çalışma şeklinin mahkemede çok daha fazla davaya yol açacağından endişe ediyor. Yeni çalışma şekli, halihazırda Hollanda'da karar bekleyen sığınmacılar üzerinde de büyük bir etkiye sahip. IND, yeni kurallar altında hemen birikmiş iş yükü oluşmasını önlemek istediği için, bugünden itibaren sığınma başvurusu yapan sığınmacılara öncelik tanınıyor. Bu nedenle, halihazırda bir davası devam eden sığınmacılar daha uzun süre beklemek zorunda kalacak. Hükümet, bu bekleme süresini en fazla üç yılla sınırlamak istiyor. Ayrıca Hollanda, göç paktından bağımsız olarak, çift statü sistemini uygulamaya koyuyor. Ter Apel için ne değişecek? Paktın Ter Apel'deki yoğunluğu kısa sürede azaltıp azaltmayacağı henüz belirsiz. Teorik olarak öyle. Zira göçmenler, sığınma prosedürünü esas olarak Avrupa Birliği'nin dış sınırlarında, örneğin Yunanistan veya İtalya'da geçirmek zorunda kalacaklar. Hollanda'nın Schiphol Havalimanı ile bir dış sınırı da var, ancak oraya genellikle sığınma arayan çok az kişi geliyor. Bunun pratikte de böyle olup olmayacağı zamanla belli olacak. Bunun için, AB'nin dış sınırlarındaki ülkelerin sığınmacıların geçişini engellemesi önemlidir. Bununla birlikte, böyle bir durum meydana gelirse, Hollanda bu sığınmacıları AB'ye girdikleri ülkeye geri gönderebilir. Sığınma prosedüründen o ülke sorumludur. Bu kural yıllardır var, ancak güney AB ülkeleri, sınır ülkeleri olarak zaten çok sayıda sığınmacıyı barındırdıkları için göçmenleri geri almayı reddediyorlar. Ancak yeni göç paktı ile bu anlaşma yeniden canlandırılıyor. AB'nin dış sınırındaki ülkeler, ilk etapta sığınma prosedüründen tekrar sorumlu olacak. Buna karşılık, diğer AB üye ülkeleri bu ülkelere (Yunanistan, Kıbrıs, İtalya, İspanya) yardım etmelidir. Bu yardım, sığınmacıları kabul etmekten veya mali destek sağlamaktan ibarettir. Hollanda mali desteği tercih ediyor. Almanya gibi bazı diğer ülkeler ise sığınmacıları kabul etmeye hazır. Bu, göç paktının zayıf noktalarından biridir: önümüzdeki yıllarda AB'ye gelen göçmen sayısı artarsa, sınır ülkelerinin yükünü hafifletmeye istekli üye devletlerin sayısı yeterli olacak mı, bu bir soru işaretidir. Yardım gelmezse, sınır ülkeleri için sığınmacıları özenle kaydetme ve diğer AB ülkelerine geçmelerini önleme konusunda bir teşvik kalmaz. Sığınmacılar için ne değişecek? Örneğin Kıbrıs veya Yunanistan'a gelen sığınmacılar, sınırda hızlı prosedürlerle karşılaşır. Öncelikle bir güvenlik taramasından geçerler. Verileri bir veri tabanına kaydedilir. Tarama sonucunda, sığınmacıların sığınma hakkı için gerçek bir şansı olup olmadığına karar verilir. Eğer öyleyse, normal sığınma prosedürüne alınırlar. Şansı az olanlar ise, en fazla on iki haftalık ekstra hızlı bir prosedüre tabi tutulurlar. Bu prosedürün sonucunu kapalı merkezlerde beklemek zorundadırlar. Kalmalarına izin verilmezse, geldikleri ülkeye geri dönmek zorundadırlar. Bu geri dönüş, anlaşmadaki bir başka zayıf noktadır. Şu anda AB ülkeleri, hukuki süreçleri tamamlanmış sığınmacıları geri göndermiş çok sınırlı bir başarı göstermiştir. Birçok ülke, göçmenleri geri almayı reddetmiştir. Bu yılın ilerleyen aylarında, geri dönüş rakamlarını artırmak için yeni Avrupa kuralları da yürürlüğe girecek. Bu kurallar, AB ülkelerine, reddedilen sığınmacıları AB dışındaki "geri dönüş merkezlerine", yani sınır dışı merkezlerine gönderme seçeneği de sunuyor. Bu tür sınır dışı merkezleri hakkında henüz bir anlaşma yok. Ayrıca AB, reddedilen sığınmacıları geri kabul etmeleri için, çok sayıda göçmenin geldiği ülkelerle daha fazla anlaşma yapmak istiyor. AB, bu konuda şu anda Taliban ile bile görüşmeler yürütüyor. Ancak insanları geri göndermek konusunda yeterince başarılı olunamadığı sürece, göç paktının ne kadar başarılı olabileceği soru işareti olarak kalıyor.
Kaynak: NOS — https://nos.nl/l/2618191